Artikel 9 WVW: rijden tijdens een rijontzegging of met een ongeldig, ingevorderd of geschorst rijbewijs
Wie rijdt terwijl hem de rijbevoegdheid is ontzegd, of terwijl zijn rijbewijs ongeldig is verklaard, ingevorderd of geschorst, pleegt een misdrijf waarop rechters standaard een onvoorwaardelijke gevangenisstraf zetten. Toch is niet elke zaak zo eenvoudig als zij lijkt: het OM moet bewijzen dat u wist — of had moeten weten — dat u niet mocht rijden. En precies daar gaat het geregeld mis.
Verklaar niet over wat u "wist"
De kern van artikel 9 is uw wetenschap. "Ik wist dat ik niet mocht rijden, maar ik moest naar mijn werk" is een bekentenis. Beroep u op uw zwijgrecht tot wij het dossier hebben gezien.
Zoek uit wat er precies is besloten
Een rechterlijke ontzegging, een strafbeschikking, een ongeldigverklaring door het CBR, een schorsing of een invordering door de politie: elk heeft eigen regels over wanneer het verbod ingaat en hoe u daarvan op de hoogte moest zijn. Wij vragen alle stukken op.
Bewaar uw post en uw adreshistorie
Is het CBR-besluit naar een oud adres gestuurd? Is de uitspraak wel aan u betekend? Was de ontzegging al ingegaan? Bewijs daarvan kan het verschil maken tussen veroordeling en vrijspraak.
Rijd niet opnieuw
Een tweede overtreding tijdens een lopende zaak verzwaart de straf fors en maakt een onvoorwaardelijke gevangenisstraf vrijwel onvermijdelijk. Hoe zwaar het rijbewijs ook weegt, wacht op de uitkomst.
Wat staat er in artikel 9 WVW?
Artikel 9 verbiedt het besturen van een motorrijtuig op de weg aan wie weet of redelijkerwijs moet weten dat hem (lid 1) bij rechterlijke uitspraak of strafbeschikking de rijbevoegdheid is ontzegd, of (lid 2) dat zijn rijbewijs ongeldig is verklaard — bijvoorbeeld door het CBR of van rechtswege na recidive — zonder dat daarna een nieuw rijbewijs is afgegeven. Uitgezonderd zijn rijles en de rijproef in het kader van een CBR-onderzoek.
Daarnaast verbiedt het artikel rijden na een vordering tot inlevering of invordering van het rijbewijs door het CBR (lid 4), tijdens een schorsing door het CBR (lid 5) en na een invordering door de politie of inhouding door het OM (lid 7). Lid 8 ziet op de inname van het rijbewijs op grond van de Wet Mulder; dat is als enige een overtreding.
Welke straf staat op artikel 9 WVW?
Rijden tijdens een ontzegging of met een ongeldig, ingevorderd of geschorst rijbewijs is sinds 2020 een misdrijf met een maximum van een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. De rechter kan bovendien een nieuwe ontzegging opleggen van maximaal vijf jaar — tien jaar bij recidive — bovenop de lopende.
De landelijke oriëntatiepunten van de rechtspraak zijn hard: twee weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor rijden tijdens een ontzegging en eveneens twee weken voor rijden met een ongeldig verklaard rijbewijs. Dat uitgangspunt geldt al bij een eerste keer. Bij herhaling loopt de straf snel op en wordt regelmatig verbeurdverklaring van het voertuig gevorderd. Rijden na een Mulder-inname (lid 8) is een overtreding met maximaal twee maanden hechtenis.
Het draait om "weten of redelijkerwijs moeten weten"
Voor een veroordeling moet het OM bewijzen dat u ten tijde van het rijden wist of redelijkerwijs moest weten dat u niet mocht rijden. Bij een ontzegging die u zelf op de zitting heeft gehoord, is dat eenvoudig. Bij een besluit van het CBR of een uitspraak bij verstek ligt dat anders.
De Hoge Raad heeft daar hoge eisen aan gesteld, laatstelijk in september 2024 (ECLI:NL:HR:2024:1110): dat het CBR een besluit aangetekend én gewoon heeft verzonden en de brief niet retour kwam, is op zichzelf onvoldoende om wetenschap aan te nemen. Uit het dossier moet blijken dat het besluit u daadwerkelijk heeft bereikt of dat u redelijkerwijs op de hoogte moest zijn. Dat verweer leidt geregeld tot vrijspraak.
Wanneer gaat een ontzegging in?
Een door de rechter opgelegde ontzegging gaat pas in als de uitspraak onherroepelijk is en aan u is betekend, en dat kan maanden na de zitting zijn. Wie in hoger beroep gaat, mag in de tussentijd in beginsel gewoon rijden — tenzij het rijbewijs is ingevorderd of het CBR heeft ingegrepen. Een ontzegging bij strafbeschikking gaat pas in na de uitreiking en het verstrijken van de verzetstermijn.
De tijd dat het rijbewijs al was ingevorderd, wordt op de ontzegging in mindering gebracht. Ook die berekening gaat regelmatig mis. Wij controleren de ingangsdatum, de betekening en de aftrek voordat wij inhoudelijk verweer voeren.
Welke verweren zijn kansrijk?
Het wetenschapsverweer staat voorop: het besluit of de uitspraak heeft u nooit bereikt, u was verhuisd, de betekening is niet correct verlopen. Daarnaast: de ontzegging was nog niet ingegaan of al verstreken; de ongeldigverklaring betrof een andere rijbewijscategorie; het rijbewijs was inmiddels teruggegeven; u reed onder rijonderricht of tijdens een rijproef; of u reed niet "op de weg" maar op eigen terrein.
Verder toetsen wij of het onderliggende besluit wel rechtsgeldig is. Is een CBR-besluit niet op de juiste wijze bekendgemaakt, dan is het niet in werking getreden — en dan is er geen misdrijf. Slaagt het verweer niet, dan sturen wij op een taakstraf in plaats van de standaard gevangenisstraf, met uw persoonlijke omstandigheden als onderbouwing.
Meer over uw rijbewijs
Lees ook over een ingevorderd rijbewijs, het klaagschrift tot teruggave, het CBR-onderzoek en over rijden onder invloed (art. 8 WVW), de meest voorkomende oorzaak van een ontzegging. Het overzicht staat op de pagina verkeersdelicten.
Direct hulp bij een verdenking van artikel 9 WVW
Bij artikel 9 is het uitgangspunt gevangenisstraf, ook bij een eerste keer. Bel 06 20 44 68 60 of gebruik het contactformulier; wij vragen het besluit, de betekening en het proces-verbaal op en beoordelen dezelfde werkdag of het wetenschapsverweer kans maakt. Het eerste telefoongesprek is gratis.
Veelgestelde vragen
Welke straf krijg ik voor rijden tijdens een rijontzegging?
Het landelijke uitgangspunt is twee weken onvoorwaardelijke gevangenisstraf, ook bij een eerste keer, met mogelijk een nieuwe ontzegging tot vijf jaar. Het wettelijk maximum is een jaar gevangenisstraf.
Ik wist niet dat mijn rijbewijs ongeldig was verklaard. Is dat een verweer?
Ja, en een sterk verweer. Het OM moet bewijzen dat u het wist of redelijkerwijs moest weten. Volgens de Hoge Raad is verzending van het CBR-besluit alleen onvoldoende; het moet u daadwerkelijk hebben bereikt of u had er redelijkerwijs van op de hoogte moeten zijn.
Ik ben in hoger beroep gegaan tegen de ontzegging. Mag ik rijden?
In beginsel ja: een ontzegging gaat pas in als de uitspraak onherroepelijk is en aan u is betekend. Let op: is uw rijbewijs ingevorderd of door het CBR geschorst, dan mag u niet rijden. Vraag ons het voor u na te gaan.
Mag ik tijdens een ontzegging rijles nemen?
Rijden tijdens rijonderricht en tijdens een rijproef in een CBR-onderzoek is uitgezonderd van het verbod bij een ongeldig verklaard rijbewijs. Bij een rechterlijke ontzegging (lid 1) geldt die uitzondering niet; overleg vooraf.
Kan mijn auto in beslag worden genomen?
Bij herhaald rijden tijdens een ontzegging vordert het OM regelmatig verbeurdverklaring van het voertuig. Dat kan ook als de auto op naam van een ander staat, als die wist waarvoor de auto werd gebruikt.
Is rijden na inname van mijn rijbewijs door het CJIB (Wet Mulder) ook een misdrijf?
Nee, dat is een overtreding (artikel 9 lid 8 WVW) met maximaal twee maanden hechtenis. Alle andere varianten van artikel 9 zijn misdrijven.